Salı, Ağustos 28, 2007

IQ ve Uluslarin Zenginligi

En son okudugum kitap "IQ and the Wealth of Nations", IQ ve Uluslarin Zenginligi. Richard Lynn ve Tatu Vanhanen adli iki emekli profesorun yazdigi bir kitap. 2002 yilinda yazilan bu kitap cok tartismaya yol acmis. Kitabin ana tezi ulkelerin ekonomik gelirleri arasindaki farkin ulklerdeki ortalama IQ farkiyla aciklanabilecegi. Yazarlar literaturde yayinlanmis verileri derlemisler ve 85 ulkenin IQ'larini ve GSMH'larini karsilastiriyorlar. Kitabin ozeti bu tek grafikle yapilabilir aslinda (Su anda koyamiyorum grafigi yakinda gelecek).

Kitap Kofi Annan'dan bir alinti yapiyor. Intelligence "is one commodity equally distributed among the world's people". Aklin dunya insanlari arasinda esit dagilmis oldugunu soyluyor. Boy, renk, kas yapisi, hastaliklara karsi dayaniklilik insanlar arasinda esit dagilmis degilken aklin insanlar arasinda esit dagildigini nasil varsayabiliyoruz? Bunun icin bilimsel bir dayanak yok. Ama kolelik ve emperyalizm bunun tersi varsayilarak hakli gosterilmeye calisildigi icin Kofi Annan'in varsayimi pek cok insan tarafindan kabul goruyor. Bunun tersi cok kesin bir sekilde ispatlanana kadar bu varsayimi yapmak gayet insancil bir yaklasim.

Kitabin ilk bolumunde ulkeler arasindaki gelismislik farkini aciklayan diger teorilerden bahsediliyor. Ele alinan teorilerden biri Jared Diamond'in Tufek Mikrop ve Celik (Vikipedi'ye baglanti verdim mutluyum sevincliyim oradaki yazi bes satir da olsa) kitabinda ele aldigi cografi farklar. Cografya teorisine bir iki hakli elestiri getirse de dikkatsizce ve gereksiz saldirganca yapilan bir elestiri. Ornegin Diamond zebralarin neden evcillestirilemedigini ozellikle anlatiyor kitabinda ama Lynn ve Tavu hic bir aciklama getirmeden zebranin evcillestirilmemesini karsi bir sav olarak sunabiliyorlar ( Tufek Mikrop ve Celik'i okumayanlar icin pek anlamli bir ornek olmadi bu. Cok guzel bir kitap iste size okumak icin bir neden daha).

Kitap daha sonra IQ'nun insan akli icin iyi bir olcu oldugunu, yuzde sekesen olarak kalitsal oldugunu ve sekiz yasindan sonra degismedigini soyluyor. Bunlarin her biri icin degisik bilimsel yayinlari kanit olarak gosteriyor. Ama buradaki hic bir iddia bilim dunyasinda genel olarak kabul gormus degil hepsi hala aktif arastirma ve tartisma konusu. Tartisma konusu olmayan bilgilerden bahsedeyim. IQ goreceli bir olcu birimi. Bir toplulugun ortalama IQsu 100 standard sapmasi 15 ve normal dagilimli kabul ediliyor. Yani grubun %50si 90-110 arasinda, %95'i 70-130 arasinda. 130dan sonra normal dagilim varsayimi bozuluyor. Uclarda cok daha fazla birey var. 70in altindakilerde zeka geriligi oldugu varsayiliyor. Kitapta Ingiltere 100 olarak kabul ediliyor ve diger ulkelerin IQ'lari bu orana gore hesaplaniyor.

Devami yakinda. Acaba Turklerin ortalama IQ'su kac? dininin-diniinin

IQ ve Uluslarin Zenginligi 2

0 comments: