Cumartesi, Nisan 21, 2007

bloglar ve etik


Yerli ve yabanci pek cok blog takip ediyorum. Biraz sagduyu ile herkesin cok fazla blog takip etmeden de bulabilecegi etik kurallarindan bahsetmek istiyorum. Mesela baska bir blogdan, veya web sitesinden yararlanirsaniz kaynak verirsiniz. Site sahibi yazialrini kopyalamanizi istemezse kopyalamazsiniz. Yaziyi aynen alirsaniz bunu belirtmeniz gerekir. Ben tirnak isaretleri veya baska renkle, fontlar kullanarak yapiyorum. Bazilari kutular aciyor bunun icin. Kisisel bloglar kaynak gosterme isini pek cok yayin organindan daha iyi yapiyor. Blog dunyasi zaten boyle karsilikli verilen kaynaklarla, girilen iletisimle buyuyup bugunku halini aldi. Baska bir nedeni de baglanti vermenin kolayligi.

Bilimsel bir A makalesini okurken B makalesinden bahsedildigini gorurseniz daha sonra kendi yayininizda B makalesini kullanirsaniz ben bunu A'da okumustum demezsiniz. Bloglar bilimsel makalelerden farkli olarak bunu da yapiyor. Cunku pek cok blogun yaptigi sey ozgun bir sey uretmektense bir konuya dikkat cekmek, olan bir seyden haber vermek. Bloglarin uretimi aslinda cektikleri bu dikkat. O uretime saygi duymak gerekli. O yuzden bir blog cok ilginc bir web sitesinden bahsediyorsa ben de o web sitesinin varligindan o blog sayesinde haberdar olduysam "su blog bu web sitesinden bahsediyor ben de cok ilginc buldum o siteyi" derim.

Bir de resim konusu var. O konuda cok ozenli davranmiyor olabilirim. Google'dan resimleri buluyorum ve yazilarima koyuyorum kaynak falan da vermiyorum. Fakat resimleri bilgisayarima indirip ondan sonra bloguma koymuyorum sadece link veriyorum. Resmin uzerine basan biri resmin orjinalinin oldugu web sitesine gidiyor. Kaynak veriyorum aslinda cok acik olmasa da. Bu resim konusu cok basit degil. Mesela Creative Commons'i etraflica ogrensem iyi olur.

Butun bunlardan sonra bir de ilginc blogdan bahsedeyim. Ahmedinecad ile ilgili bir yazi yazmistim. Internette konuyla ilgili tekrar arastirma yaparken bir bloga rastladim. Benim yazimi ufak bir farkla aynen kopyalamis. Ben olayi Ceyda Karan'dan ogrendigimi yazmistim ilk cumlemde, diger blog sadece o ilk cumleyi atlamis. Blogun sahibine eposta attim kaynak belirtmesi gerektigini soyledim. Belirtecektim unutmusum pardon dedi altina kaynak:daginkkafa yazdi. Rica minnet bir de link koydurdum. Benim yazimi aynen aldigini belli edecek bir sey yok ama en azindan benim sayfama bir baglanti var. Sonra bu blogu takip etmeye basladim hatta kendi sayfamdan baglanti bile koydum, ilginc seyler yaziyordu. Sonra bir baska yazimi daha aynen kopyaladigini farkettim. Biraz arastirdim yazilarinin cogu baska bloglardan calinti. Ayni yazarin baska blogundan carpici bir ornek. 24 Mart 2007'de sunu yazmis:

"Bazı arkadaşlarımız bana soracak, Ömer neden internette günlük tutalım ki diye, işte bu tarz diyaloglardan biri ile yazıyı noktalamak istiyorum; Ah aklıma gelmişken Ömer sen neden internette bu kadar açık olarak günlük tutuyorsun ki? - Çünkü kendi gelişimimi takip edebiliyorum, bir süreç olarak gecmişe bakabilicem ileride ve insanlarla paylaşabiliyorum düşüncelerimi..."

Mert Ulas 5 Mart 2007'de ne yazmis bakalim:

"
Bazı arkadaşlarım bana soruyor, Mert neden internette günlük tutuyorsun diye, işte bu tarz diyaloglardan biri ile yazıyı noktalamak istiyorum; - Ah aklıma gelmişken Mert sen neden internette bu kadar açık olarak günlük tutuyorsun ki? - Çünkü kendi gelişimimi takip edebiliyorum, bir süreç olarak gecmişe bakabilicem ileride ve insanlarla paylaşabiliyorum düşüncelerimi..."

Ilk once yazarin lise ogrencisi oldugunu dusunmustum. Bir eposta atayim anlatayim yaptiginin yanlisligini diyordum. Sonra farkettim ki universite mezunu bir adam bu. Beni asar ona bunu anlatmak. Ama tabi Istanbul Universitesi eski rektoru Alemdaroglu koskoca kitabi caliyor, bu adam bir kac blogdan yazi tirtiklamis ne ki!

O kadar etik falan bahsettik bu yazinin resimini de uzun uzun anlatayim. Slashdot araciligiyla Discover'daki bu yazidan haberim oldu. Matthew Hurst'un yaptigi blog alemi haritasi.

Not: Ozellikle bahsettigim bloga link vermedim. Cok merak ederseniz bir google aramasi.

15 comments:

yok ki dedi ki...

Soz konusu blogda ekonomi Turk (http://ekonomiturk.blogspot.com/) isimli blogdan o kadar cok kopyalanmis yazi var ki!
Supheye kapilip kullanici profillerine baktigimda ilgili kisinin ekonomi Turk ile alakasi olmadigi sonucunu cikardim.

Ayrica baska bloglardan da referans verilmeden alinmis yazilar var bu kisinin yazilari icinde. Mert Ulasin haricinde bir ornek de su olsun: http://lattakian.blogspot.com/2007/03/mutlu-et-beni-devlet.html

yok ki dedi ki...

Son durumdan haberdar edeyim dedim. Yukarida bahsettigim sayfalardan alinmis yazilar (daginik kafa'ya ait olanlar dahil) artik soz konusu blogda bulunmuyor.

Adsız dedi ki...

blogunuzda yayınladığınız blog ve etik yazılı yazıda kendi bloguma yapılan atıfları gördüm, blogda yazılan yazıların sorumlulukları yazarların kendilerine aitken siz direkt blogu hedef göstermektesiniz. yazıda adı geçen blog adresi başında bulunduğum (........) şirketler grubunda çalışan mühendislerinde yazı yazabildikleri bir blogdur, ve direkt şirketimin ticari itibarını ilgilendirmektedir. Böyle hassas bir konuda sadece yazıların yazarını ilgilendirecek bir konuda blogu hedef göstermenizin son derece yanlış olduğunu belirtmek istiyorum ve 27 Nisan 2007 (cuma) günü avukatım tarafından adresinizin tespit edilmesi ve hakkınızda gerekli işlemlerin yapılabilmesi için şişli cumhuriyet savcılığına gerekli başvuru yapılmıştır. Ayrıca yazınızda etikten bahsetmişsiniz, yazarın sizden alıntı yaptığını söylediğiniz yazının yazarıyla yaptığımız görüşmede yazısında belirtilen konunun ve araştırmanın izni dahilinde olmadan kaynak belirtilmiş olsa dahi kullanılamayacağını belirtti.Kendisi sizinle bu konu hakkında iletişime geçer sanırım. Ve izni alınarak blogumuzda yayınlanan yazılar nedeniyle yazınızın yorumlarında başka bloglardan kes yapıştır yapıldığına dair ithamlarda bulunulmuş, iyice araştırma yapmadan bu tip yazılar yazmamanızı önerir iyi günler dilerim...

dağınık kafa dedi ki...

Sayin Anonim ilk once yazdiginiz hic bir seye inanmadigmi belirteyim. Ama onemli degil yine de gercekmis gibi cevap yazayim.

1) Ben blogunuzu hedef gostermiyorum. Blogunuzun ne adini ne adresini veriyorum.

2)"Sirket blogunuz" dediginiz ve basliginde blablabla gecen sayfaniza "sirketler grubunuzun" ticari itibarini yuklediginiz icin uzuldum.

3)Benim yazimda Ceyda Karan'in yazisindan hic bir alinti yok. Haliyle onun da konuyla alakasi yok. Sadece onun sayesinde olayi ogrendim. Size garip gelebilir ama o yazidaki yazilar benim kendi dusuncelerim. Ceyda Karan'la iletisme gecmis olsaniz bile kendisi okudugunu anlayabilen biri oldugu icin benimle iletisime gecmeyecektir o kesin.

4) Burada yazilan yorumlar benim sorumlulugumda degil ama sitenizde onlarca yazinin kes yapistir oldugu dogru.Kaynak gostermeden yayinladiginiz yazilar icin izin aldiysaniz neden bu yazidan sonra kaldirdiniz?

5)Kaldirilan yazilari unuttuysaniz bende bir kisminin "screen shot" lari var. Tabi hepsini yedeklemek icin vaktim olmadi.

6) Mert Ulas'tan da mi Mert yazan yerleri Omer olarak degistirip kullanmak icin izin aldiniz?

7) Sirketinizin itibari icin onemli olan siteden baska sitelerden kopyalayip yapistirilan yazilarin kalkmasina sagladigim ve sirketinizin itibarini yukselttigim icin bir odul bekledigimi bilmenizi isterim.

yok ki dedi ki...

Daginik Kafa'nin sayfasinda "Bloglar ve Etik" basligi altinda tek yorum yapan kisi olarak bana soz hakki doguyor.

"Ve izni alınarak blogumuzda yayınlanan yazılar nedeniyle yazınızın yorumlarında başka bloglardan kes yapıştır yapıldığına dair ithamlarda bulunulmuş..." denilmis ismi bilinmeyen sirket baskani tarafindan.

Belirtildigine gore 'izin alinarak' sayfalarina konan fakat hic bir sekilde kime ait oldugu belirtilmeyen soz konusu yazilar, "kisisel sacmaliklar" gibi kategoriler altinda yayinlanmisti.

Eger bir yazi kisisel oldugu belirtilen bir kategoride yer aliyor, altinda yazan kisinin kullanici adindan baska bir isim yazmiyorsa baska birine ait oldugu dusunulemez mantik cercevesinde.
Fakat verdigim orneklerdeki metinler baskalarina aitti ve altinda calisaninizin kullanici adi yaziyordu.

Bu durumda size "yazısında belirtilen konunun ve araştırmanın izni dahilinde olmadan kaynak belirtilmiş olsa dahi kullanılamayacağını" soyleyen arkadasin etik kurallari ve yasalari bildigi halde boyle davranmis olmasini en azindan sirketinizin itibarini korumak adina sorgulamanizi tavsiye ediyorum.

daginikkafa dedi ki...

Duzeltme:
"yazarın sizden alıntı yaptığını söylediğiniz yazının yazarıyla yaptığımız görüşmede yazısında belirtilen konunun ve araştırmanın izni dahilinde olmadan kaynak belirtilmiş olsa dahi kullanılamayacağını belirtti" cumlesini yanlis anlamisim. Ceyda Karan ile alakasi yok cumlenin. Ama dogru olarak nasil anlayacagimi da cozemedim.

Ama bi ugrasayim anlam cikarmaya.
Ben bir yazi yaziyorum. Baska birisi benim yazimi calip kendi bloguna aynen koyuyor. Ben kalkip ulan napiyorsun diyorum. Adam da diyor ki "bu konudan ve arastirmadan bahsedemezsin". Alinti yapamazsin falan da demiyor, kulluyen konuyu sahipleniyor.Yani bu adam benim yazimi kopyalayarak o konunun ve baskalarinin yaptigi arastirmalarin tum hakkina sahip oluyor. Ben veya baska birinin "Kyoto Protokolu" veya "Ahmedinecad"'dan bahsetmeden once ondan izin almasi gerekecek.

Pes!Bu ucuk dusunce silsilesini takip edemememi hos gorun.

Bu cumlenin baska desifrelerine de acigim.

Adsız dedi ki...

söylediklerimden tek kelime anlamamışsın, bir sorunun varsa o yazıların yazarına söylersin bahsi geçen blogda birçok yazar var. iyiki blogu hedef göstermemişsin teşekkürler sana, daha ne yapacaktın, o blogun adı benim soyadımı içerdiğinden beni ve şirketimin itibarınıu ilgilndirir, yoksa blogun şirketle uzaktan yakından hiçbir bağı bulunmamaktadır. Bahsi geçen blogda mert ulaş'a ait bir yazı veya alıntı olduğu iddiasını hala tekrar etmektesin, bunu kanıtlarsan bende senden özür dilerim. yazarın başka bloglarındaki yazılarından benim blogumu sorumlu tutamazsın. ayrıca söylenilenlere inanmadım gibi saçma sapan bir cümle kurmuşsun, mail adresime bir faks numarası yollayabilirsen sana gerekli tüm başvuru evraklarını fakslattırırım. Bu konuyu burdan daha fazla takip etmeyeceğim, iyice saçma bir hal aldı çünkü. eminim hepimizin daha önemli işleri vardır.

daginikkafa dedi ki...

Mert Ulas'in yazisinin sizin isminiz gecen web sitesinde oldugunu iddia etmedim. Dedigim sey suydu: "Ayni yazarin baska blogundan carpici bir ornek".
O blog bu yazi yazildiktan sonra kisisel hale getirildi ve sadece uyeler gorebiliyor. Ama google aramalarinda hala cikiyor.
Iste burada.

Sirketinizin itibarini zedeleyen ben degil, sozkonusu yazilari referans vermeden kopyalayanlardir. Ben sadece olani soyluyorum. Bundan dolayi sirketinizin itibari zedeleniyorsa onun sorumlulugu benim degildir. Siz o yazilarin yazar(lar)i ile konusun.

Da Vinci dedi ki...

Çok ilginçmiş bu olay. Biraz geç fark ettim bu olayı. Bu nedenle bahsi geçen sitenin hangisi olduğunu anlayamadım. Aslında çok da önemli değil. Böyle başkasının sırtından geçinen ve bunu utanmadan yapan parazitler her yerde mevcut. Bu tiplere burda olduğu gibi gerekli cevabı vermek lazım.

dağınık kafanın önerisiyle ben de Creative Commons lisansı aldım. Önceden böyle birşeyin varlığından haberdar değildim. Bu yazı için teşekkürler.

dağınık kafa dedi ki...

Merhaba Da Vinci,

Ben de basima geleni ilginc bir olay sanmistim. Ama cok insana oluyormus. Bunun icin bir blog bile kuruldu artik
http://utancduvari.blogspot.com/

Da Vinci dedi ki...

Türkiye'de emeğe saygı diye bir kavram doğru düzgün gelişmediği için bu tip şeylerin çok olması da normal aslında. İnsanlar internette gördükleri bir yazıyı hemen sahiplenebiliyor. Adam hiç düşünmüyor bile birisi bunu yazmak için uğraşmış, emek harcamış. Ben şimdi bunu alıp o kişinin yazdığıyla ilgili hiçbir şey belirtmezsem insan bunu benim yazmış olduğumu düşünürler diye düşünmüyor. Bu yaptığının hırsızlıktan farksız olduğunun bilincinde bile değil.

Bu arada Utanç Duvarı projesi çok iyi olmuş. Tebrikler.

Bu arada anonim vatandaş yukarda mahkemeye vereceğini falan söylemişti seni. Ne oldu var mı öyle birşey?

dağınık kafa dedi ki...

Utanc duvari Mert Ulas'in fikriydi. Iyi bir fikir gercekten. Ama uygulama biraz zor olabilir cunku hakemlik yapiyorsun bir yerde ve hatalar olacak.

Ne mahkemesi canim. Bu kuru kuru sallayan bir adam. Senin Adnan Hocacilar gibi degil yani. Senin yeni blogunu kapatmak icin ugrasmaya basladilar mi?

Da Vinci dedi ki...

blogger'daki blogumda kapantma gerekçesi olabilecek birşey yok. wordpress'tekiyle ilgili birşeyler yapıyorlar mı bilmiyorum.

NaKHaR dedi ki...

neyine link vereceksin allasen >:(

fotoğraflar konusunda titiz değilim ne yalan söyleyeyim ama alıntıladıkça link veriyorum şahsen...

bu yazıyı da kaç gündür ha okuyayım de okuyayım sonunda okuyabildim ve sinirlendim açıkça yapılan terbiyesizliğe...

benimde şiirlerimi yazılarımı aynen alan vr hiçbir değişiklik yapmadan alan bir arkadaş vardı... mail attım özen göstermes gerektiğine dair..

sonradan samimiyetle daha önce link verdiğinden sevgilisi kıskançlık krizine girince linklerimi sildiğinden istersem bütün yazıları silebileceğinden bahsetti ki o blogdan bahsettiği tarihlerde ziyaretçi geldiğini görmüştüm google analytics sayfasında...

bende gerek olmadığını söyledim anlarım insan halinden... sonra farkettim ki bu yazı bana ait değildir etiketiyle yayınlamaya başladı yazıları...

sonrasında sanırım duygusal problemlerden dolayı blogunu kapattı... vs vs işte..

ama bu kadar terbiyesizliğe gelemem doğrusu yazdıklarından bahsediyorum... ki bunun içinde zaten UTANÇ DUVARI adı altında bir site mevcut... çalınan yazıları ve düşünce hırsızı blog sahplerini mimliyorlar bence çok hoş bir oluşum... ne çok yazdım bayağı yaralarım varmış :)

dağınık kafa dedi ki...

Selam Nakhar,

Hosgeldin. Utanc duvarinda moderatorum ben. Cok ilgimi cekti fikir ilk basta. Fakat biraz sogudum son zamanlarda. En son bir blogu sikayet eden birinin kendinin de sikayet konusu olan yaziyi baska bir yerden aldigi ortaya cikti. Insanlar uc dakikalarini harcayip bi yerlerden bir seyleri araklayip yapistiriyorlar. Ben kim kimden almis, nedir google aramasi yapayim webarchive a bakayim derken yarim saat harciyorum. Baskasinin pislettigini temizlemeye ugrasmak gibi bir is yani bu. Gibi degil aynen oyle.