Cumartesi, Nisan 21, 2007

bloglar ve etik


Yerli ve yabanci pek cok blog takip ediyorum. Biraz sagduyu ile herkesin cok fazla blog takip etmeden de bulabilecegi etik kurallarindan bahsetmek istiyorum. Mesela baska bir blogdan, veya web sitesinden yararlanirsaniz kaynak verirsiniz. Site sahibi yazialrini kopyalamanizi istemezse kopyalamazsiniz. Yaziyi aynen alirsaniz bunu belirtmeniz gerekir. Ben tirnak isaretleri veya baska renkle, fontlar kullanarak yapiyorum. Bazilari kutular aciyor bunun icin. Kisisel bloglar kaynak gosterme isini pek cok yayin organindan daha iyi yapiyor. Blog dunyasi zaten boyle karsilikli verilen kaynaklarla, girilen iletisimle buyuyup bugunku halini aldi. Baska bir nedeni de baglanti vermenin kolayligi.

Bilimsel bir A makalesini okurken B makalesinden bahsedildigini gorurseniz daha sonra kendi yayininizda B makalesini kullanirsaniz ben bunu A'da okumustum demezsiniz. Bloglar bilimsel makalelerden farkli olarak bunu da yapiyor. Cunku pek cok blogun yaptigi sey ozgun bir sey uretmektense bir konuya dikkat cekmek, olan bir seyden haber vermek. Bloglarin uretimi aslinda cektikleri bu dikkat. O uretime saygi duymak gerekli. O yuzden bir blog cok ilginc bir web sitesinden bahsediyorsa ben de o web sitesinin varligindan o blog sayesinde haberdar olduysam "su blog bu web sitesinden bahsediyor ben de cok ilginc buldum o siteyi" derim.

Bir de resim konusu var. O konuda cok ozenli davranmiyor olabilirim. Google'dan resimleri buluyorum ve yazilarima koyuyorum kaynak falan da vermiyorum. Fakat resimleri bilgisayarima indirip ondan sonra bloguma koymuyorum sadece link veriyorum. Resmin uzerine basan biri resmin orjinalinin oldugu web sitesine gidiyor. Kaynak veriyorum aslinda cok acik olmasa da. Bu resim konusu cok basit degil. Mesela Creative Commons'i etraflica ogrensem iyi olur.

Butun bunlardan sonra bir de ilginc blogdan bahsedeyim. Ahmedinecad ile ilgili bir yazi yazmistim. Internette konuyla ilgili tekrar arastirma yaparken bir bloga rastladim. Benim yazimi ufak bir farkla aynen kopyalamis. Ben olayi Ceyda Karan'dan ogrendigimi yazmistim ilk cumlemde, diger blog sadece o ilk cumleyi atlamis. Blogun sahibine eposta attim kaynak belirtmesi gerektigini soyledim. Belirtecektim unutmusum pardon dedi altina kaynak:daginkkafa yazdi. Rica minnet bir de link koydurdum. Benim yazimi aynen aldigini belli edecek bir sey yok ama en azindan benim sayfama bir baglanti var. Sonra bu blogu takip etmeye basladim hatta kendi sayfamdan baglanti bile koydum, ilginc seyler yaziyordu. Sonra bir baska yazimi daha aynen kopyaladigini farkettim. Biraz arastirdim yazilarinin cogu baska bloglardan calinti. Ayni yazarin baska blogundan carpici bir ornek. 24 Mart 2007'de sunu yazmis:

"Bazı arkadaşlarımız bana soracak, Ömer neden internette günlük tutalım ki diye, işte bu tarz diyaloglardan biri ile yazıyı noktalamak istiyorum; Ah aklıma gelmişken Ömer sen neden internette bu kadar açık olarak günlük tutuyorsun ki? - Çünkü kendi gelişimimi takip edebiliyorum, bir süreç olarak gecmişe bakabilicem ileride ve insanlarla paylaşabiliyorum düşüncelerimi..."

Mert Ulas 5 Mart 2007'de ne yazmis bakalim:

"
Bazı arkadaşlarım bana soruyor, Mert neden internette günlük tutuyorsun diye, işte bu tarz diyaloglardan biri ile yazıyı noktalamak istiyorum; - Ah aklıma gelmişken Mert sen neden internette bu kadar açık olarak günlük tutuyorsun ki? - Çünkü kendi gelişimimi takip edebiliyorum, bir süreç olarak gecmişe bakabilicem ileride ve insanlarla paylaşabiliyorum düşüncelerimi..."

Ilk once yazarin lise ogrencisi oldugunu dusunmustum. Bir eposta atayim anlatayim yaptiginin yanlisligini diyordum. Sonra farkettim ki universite mezunu bir adam bu. Beni asar ona bunu anlatmak. Ama tabi Istanbul Universitesi eski rektoru Alemdaroglu koskoca kitabi caliyor, bu adam bir kac blogdan yazi tirtiklamis ne ki!

O kadar etik falan bahsettik bu yazinin resimini de uzun uzun anlatayim. Slashdot araciligiyla Discover'daki bu yazidan haberim oldu. Matthew Hurst'un yaptigi blog alemi haritasi.

Not: Ozellikle bahsettigim bloga link vermedim. Cok merak ederseniz bir google aramasi.